Around Hans Poelzig / Spectres of Max | W kręgu Hansa Poelziga / Widma Maxa
a site-specific project on 7 SURVIVAL Art Review | projekt site-specific w ramach Przeglądu 7 SURVIVAL
2009
the photo-documentation of the project realized in the Four Domes Pavilion in Wrocław, 2009 |
dokumentacja projektu zrealizowanego w Pawilonie Czterech Kopuł we Wrocławiu, 2009
as the architects characters | w postacie architektów wcielili się: Hiro – Hans Poelzig & Wasyl – Max Berg
dokumentacja projektu zrealizowanego w Pawilonie Czterech Kopuł we Wrocławiu, 2009
as the architects characters | w postacie architektów wcielili się: Hiro – Hans Poelzig & Wasyl – Max Berg
Projekt koresponduje zarówno z filmową jak i architektoniczną przeszłością Pawilonu Czterech Kopuł we Wrocławiu, gdzie miał miejsce 7 SURVIVAL. Zaprojektowany przez Hansa Poelziga ok. 1912 r. układ budynków, stał się po 1945 roku częścią Wrocławskiej Wytwórni Filmów Fabularnych, w której powstało wiele znanych polskich filmów. Od wielu lat nieużywany Pawilon popadł w ruinę, jednak w najbliższym czasie ma zostać odrestaurowany i odzyskać funkcje wystawiennicze. Pawilon Czterech Kopuł ma w formie charakter jeszcze klasycyzujący, typowy dla wczesnego modernizmu, jednak wszystkie realizacje Poelziga i Maxa Berga – współautora nowoczesnej urbanistycznej wizji Wrocławia (1919-1920), architekta Jahrhunderthalle (nazywanej w PRL Halą Ludową) oraz terenów wystawowych wokół Hali i Pawilonu oraz – mają wręcz pomnikowe znaczenie gdy mowa o wrocławskim modernizmie.
Podczas Przeglądu, z wnętrza Pawilonu, przez niewielki, zastany otwór w grubej, betonowej ścianie, można było wyjrzeć na zewnątrz, w stronę pergoli i parku. O każdej pełnej godzinie, przez otwór, jak w fotoplastykonie, zobaczyć można było na ławce lub murku fantomy architektów zajęte roztrząsaniem problemów obiektów i terenów wystawowych. Berg i Poelzig nie zdążyli zrealizować wielu projektów przed nadejściem nazizmu a zaraz po nim stalinizmu, kiedy Wrocław znalazł się w granicach PRL.
Widma Maxa w tytule projektu to nawiązanie do tytułu książki Jacquesa Derridy Spectres de Marx (Widma Marksa), oraz do imion Maxa Berga i Maxa Stirnera, teoretyka anarchizmu, który twierdził, że jakikolwiek koncept „publicznego” był widmem, fantazmatem bez żadnej konkretnej formy istnienia. Koncepcja spektralności pochodzi z wersu otwierającego Manifest Komunistyczny: Po Europie krąży widmo, widmo komunizmu i odnosi się do idei hauntologii. Motyw widm, duchów zaczął pojawiać się w obliczu wyczerpania się modernistycznego impulsu. Wyraża on paradoksalną tęsknotę za modernistycznymi ideałami innowacji, ciągłej zmiany. Hauntologia opiera się o stare, ale także wyraża tęsknotę za nowością i zmianą. Nazizm odrzucił architekturę modernistyczną z powodu redukcji znaczeń w architekturze funkcjonalnej i niemożność przekazania „państwowej ideologii” poprzez taką zredukowaną architekturę*. Krzysztof Nawratek pisze, że redukcja znaczeń jest przecież jednym z głównych zarzutów wobec architektury „modernistycznej”** – również obecnie.
* Kenneth Frampton, Modern Architecture, a Critical History, Thames and Hudson, London 1990
** Krzysztof Nawratek, Ideologie w przestrzeni, Universitas, Kraków 2005
the placement of the hole and the direction of the view in the Four Domes Pavilion's plan |
usytuowanie otworu i kierunek widoku na planie Pawilonu Czterech Kopuł
usytuowanie otworu i kierunek widoku na planie Pawilonu Czterech Kopuł
Specters of Max in the title of the project is a reference to the title of the work written by Jacques Derrida Spectres de Marx (Specters of Marx), and the names of Max Berg – the architect of the Centennial Hall (Jahrhunderthalle in German), later not insignificantly renamed People's Hall (Hala Ludowa in Polish), and one of the creators of modern vision of Wrocław city planning (1919-1920) – as well as Max Stirner, a theoretician of anarchy, who claimed that the concept of something ‘public’ is a specter, a phantasm of no specific form of existence.
The concept of a ‘specter’ comes from the first line of The Communist Manifesto: “A specter is haunting Europe - the specter of communism”, and refers to the idea of hauntology¹ – the question posed by Derrida in his work is: can something die if it has never been alive – communism? Is not the essence of communism a specter? The theme of specters/ghosts started to emerge in the face of a rundown of the modernist impulse and failure of future as a project - it indicates a paradoxical longing for modernist ideals of innovation and constant change. "It is not about longing for the past, but for the versions of reality that have never occurred."² Berg and Poelzig, as many other modernist architects, had not carried out a number of designs (too many of them, in my opinion) before Nazism came to power and Stalinism next to it.
Hauntology is based on the old, but also reflects longing for novelty and change. As Kenneth Frampton³ claims, modernist architecture was rejected by Nazism because it was functional and it reduced meanings, and architecture thus reduced was not able to transmit “national ideology”. According to Krzysztof Nawratek, ‘modernist’ architecture is still blamed mainly for the reduction of meanings nowadays. "A statement can be made that architecture, and modernist space in general had – and still has – a great ‘eradicating’ potential. Hitlerism did not want do eradicate, quite the opposite".
----------------------
1 Hauntology is an idea within the philosophy of history introduced by Jacques Derrida in his 1993 work "Spectres of Marx". The word, a portmanteau of haunt and ology, and a near-homophone to ontology in Derrida's native French, deals with "the paradoxical state of the specter, which is neither being nor non-being" (...) The idea suggests that the present exists only with respect to the past, and that society after the end of history will begin to orient itself towards ideas and aesthetics that are thought of as rustic, bizarre or "old-timey"; that is, towards the "ghost" of the past. (...) Derrida holds that the spirit of Karl Marx is even more relevant after the fall of the Berlin Wall in 1989 and the demise of communism, that the West's separation from the ignorance of the suffering still present in the world will "haunt" it and provide the impetus for a fresh interest in communism. The idea of hauntology has been criticised by a number of philosophers including Jurgen Habermas and Richard Rorty (ref.: http://en.wikipedia.org/wiki/Hauntology)
2 Mark Fischer, Notes.na.6.tygodni (6 Week Notebook) No. 51
3 Kenneth Frampton, Modern Architecture, a Critical History, Thames and Hudson, London 1990.
4 Krzysztof Nawratek, Ideologie w przestrzeni (Political Ideologies in Space), Universitas, Cracow 2005
The concept of a ‘specter’ comes from the first line of The Communist Manifesto: “A specter is haunting Europe - the specter of communism”, and refers to the idea of hauntology¹ – the question posed by Derrida in his work is: can something die if it has never been alive – communism? Is not the essence of communism a specter? The theme of specters/ghosts started to emerge in the face of a rundown of the modernist impulse and failure of future as a project - it indicates a paradoxical longing for modernist ideals of innovation and constant change. "It is not about longing for the past, but for the versions of reality that have never occurred."² Berg and Poelzig, as many other modernist architects, had not carried out a number of designs (too many of them, in my opinion) before Nazism came to power and Stalinism next to it.
Hauntology is based on the old, but also reflects longing for novelty and change. As Kenneth Frampton³ claims, modernist architecture was rejected by Nazism because it was functional and it reduced meanings, and architecture thus reduced was not able to transmit “national ideology”. According to Krzysztof Nawratek, ‘modernist’ architecture is still blamed mainly for the reduction of meanings nowadays. "A statement can be made that architecture, and modernist space in general had – and still has – a great ‘eradicating’ potential. Hitlerism did not want do eradicate, quite the opposite".
----------------------
1 Hauntology is an idea within the philosophy of history introduced by Jacques Derrida in his 1993 work "Spectres of Marx". The word, a portmanteau of haunt and ology, and a near-homophone to ontology in Derrida's native French, deals with "the paradoxical state of the specter, which is neither being nor non-being" (...) The idea suggests that the present exists only with respect to the past, and that society after the end of history will begin to orient itself towards ideas and aesthetics that are thought of as rustic, bizarre or "old-timey"; that is, towards the "ghost" of the past. (...) Derrida holds that the spirit of Karl Marx is even more relevant after the fall of the Berlin Wall in 1989 and the demise of communism, that the West's separation from the ignorance of the suffering still present in the world will "haunt" it and provide the impetus for a fresh interest in communism. The idea of hauntology has been criticised by a number of philosophers including Jurgen Habermas and Richard Rorty (ref.: http://en.wikipedia.org/wiki/Hauntology)
2 Mark Fischer, Notes.na.6.tygodni (6 Week Notebook) No. 51
3 Kenneth Frampton, Modern Architecture, a Critical History, Thames and Hudson, London 1990.
4 Krzysztof Nawratek, Ideologie w przestrzeni (Political Ideologies in Space), Universitas, Cracow 2005
