Around Hans Poelzig / Spectres of Max |
W kręgu Hansa Poelziga / Widma Maxa
a site-specific project on 7 SURVIVAL Art Review | projekt site-specific w ramach Przeglądu 7 SURVIVAL
Max Berg / Hans Poelzig
tekst polski niżej
The project, based on extras, refers to the cinematic and architectonic past of the Four Domes Pavilion. The extras, privately two inhabitants of Wrocław interested in architecture, appear there as phantoms/ghosts/specters of Hans Poelzig and Max Berg. Looking out the Pavilion building (kinetoscope) symbolizes no need to add anything physical to its space.
Max Berg and Hans Poelzig are the leading architects of the Centennial Hall and the Four Domes Pavilion, the exposition areas around these buildings, as well as a few other significant buildings in Wrocław, mainly public facilities. The exposition buildings serving as the site for SURVIVAL 2009, designed by Hans Poelzig, have a classicist arrangement typical for early modernism, other buildings designed by both Berg and Poelzig however are crucial for modernism in Wrocław. After World War II, the Four Domes Pavilion became a part of Wrocław Feature Film Studio, where one of the most outstanding Polish films have been produced.
Specters of Max in the title of my project is a playful reference to the title of the work written by Jacques Derrida Spectres de Marx [Specters of Marx], and the names of Max Berg – the architect of the Centennial Hall (Jahrhunderthalle in German), later not insignificantly renamed People's Hall (Hala Ludowa in Polish), and one of the creators of modern vision of Wrocław city planning (1919-1920) – as well as Max Stirner, a theoretician of anarchy [an opponent of Marx], who claimed that the concept of something ‘public’ is a specter, a phantasm of no specific form of existence.
The concept of a ‘specter’ comes from the first line of "The Communist Manifesto”: “A specter is haunting Europe - the specter of communism”, and refers to the idea of hauntology¹ - the question posed by Derrida in his work is: can something die if it has never been alive – communism? Is not the essence of communism a specter? The theme of specters/ghosts started to emerge in the face of a rundown of the modernist impulse and failure of future as a project - it indicates a paradoxical longing for modernist ideals of innovation and constant change. "It is not about longing for the past, but for the versions of reality that have never occurred."² Berg and Poelzig, as many other modernist architects, had not carried out a number of designs (too many of them, in my opinion) before Nazism came to power – this is a lost future and this loss was magnified later on by the coming of Stalinist totalitarianism. There is a gap in post-war architecture between building design in socialist and western countries, and I am not so much interested in what did emerge, but what could not have been carried out.
Hauntology is based on the old, but also reflects longing for novelty and change. As Kenneth Frampton³ claims, modernist architecture was rejected by Nazism because it was functional and it reduced meanings, and architecture thus reduced was not able to transmit “national ideology”. According to Krzysztof Nawratek, ‘modernist’ architecture is still blamed mainly for the reduction of meanings nowadays. "A statement can be made that architecture, and modernist space in general had – and still has – a great ‘eradicating’ potential. Hitlerism did not want do eradicate, quite the opposite".
The project consists of: the text above in a frame, the existing hole in the wall of the Four Domes Pavilion in Wrocław, the extras: Wasyl as Max Berg and Hiro82 as Hans Poelzig; different sizes; 2009
see the documentation below
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
1 Hauntology is an idea within the philosophy of history introduced by Jacques Derrida in his 1993 work "Spectres of Marx". The word, a portmanteau of haunt and ology, and a near-homophone to ontology in Derrida's native French, deals with "the paradoxical state of the specter, which is neither being nor non-being" (...)
The idea suggests that the present exists only with respect to the past, and that society after the end of history will begin to orient itself towards ideas and aesthetics that are thought of as rustic, bizarre or "old-timey"; that is, towards the "ghost" of the past. (...)
Derrida holds that the spirit of Karl Marx is even more relevant after the fall of the Berlin Wall in 1989 and the demise of communism, that the West's separation from the ignorance of the suffering still present in the world will "haunt" it and provide the impetus for a fresh interest in communism. The idea of hauntology has been criticised by a number of philosophers including Jurgen Habermas and Richard Rorty
(ref.: http://en.wikipedia.org/wiki/Hauntology)
2 Mark Fischer, “Notes.na.6.tygodni” (6 Week Notebook) No. 51
3 Kenneth Frampton, “Modern Architecture, a Critical History”, Thames and Hudson, London 1990.
4 Krzysztof Nawratek, “Ideologie w przestrzeni” (Political Ideologies in Space), Universitas, Cracow 2005
/
Skoncentrowany na statystach projekt nawiązuje do filmowej i architektonicznej przeszłości Pawilonu Czterech Kopuł. Statyści – na codzień zainteresowani architekturą wrocławianie – pojawiają się tu jako fantomy/duchy/widma Hansa Poelziga i Maxa Berga. Symboliczne wyjście wzrokiem (fotoplastykon) poza mury Pawilonu podkreśla brak potrzeby dodawania czegokolwiek fizycznie do jego przestrzeni.
Max Berg i Hans Poelzig to czołowi architekci założenia Hali Stulecia i Pawilonu Czterech Kopuł, terenów wystawowych wokół nich oraz kilku innych znaczących wrocławskich obiektów, głównie użyteczności publicznej. Zaprojektowany przez Hansa Poelziga układ budynków wystawowych (miejsce tegorocznego SURVIVALu) ma w formie charakter jeszcze klasycyzujący, typowy dla wczesnego modernizmu, jednak wszystkie realizacje obu architektów mają wręcz pomnikowe znaczenie gdy mowa o wrocławskim modernizmie. Po ‘45 roku Pawilon Czterech Kopuł stał się częścią Wrocławskiej Wytwórni Filmów Fabularnych, w której powstawały jedne z najświetniejszych polskich filmów.
Widma Maxa w tytule mojego projektu to żartobliwe nawiązanie do tytułu książki Jacquesa Derridy Spectres de Marx [Widma Marksa], oraz do imion Maxa Berga - architekta Jahrhunderthalle, zwanej później (co nie bez znaczenia) Halą Ludową, oraz współautora nowoczesnej urbanistycznej wizji Wrocławia (1919-1920) - i Maxa Stirnera, teoretyka anarchizmu [polemisty Marxa], który twierdził, że jakikolwiek koncept “publicznego” był widmem, fantazmatem bez żadnej konkretnej formy istnienia.
Koncepcja spektralności pochodzi z wersu otwierającego Manifest Komunistyczny: “Po Europie krąży widmo, widmo komunizmu” i odnosi się do idei hountologii¹: pytanie, które postawił Derrida w swojej książce, brzmiało: jak coś co nigdy nie było żywe - komunizm - mogło umrzeć? Czy komunizm nie jest esencjonalnie widmowy? Motyw widm, duchów zaczął pojawiać się w obliczu porażki przyszłości jako projektu, wyczerpania się modernistycznego impulsu. Wyraża on paradoksalną tęsknotę za modernistycznymi ideałami innowacji, ciągłej zmiany. "Nie chodzi o tęsknotę za przeszłością, ale za wariantami rzeczywistości, które nigdy się nie zdarzyły."²
Berg i Poelzig, jak i kilku innych architektów modernizmu, nie zrealizowali wielu projektów (moim zdaniem zbyt wielu), nie zdążyli przed nadejściem nazizmu - to utracona przyszłość, której “utraconość” wzmocniło jeszcze nadejście totalitaryzmu stalinowskiego (mam na myśli tę przepaść architektoniczną lat powojennych, jaka dzieli realizacje w bloku postsocjalistycznym od zachodnich - i bardziej chodzi mi o to, co nie mogło być zrealizowane, niż o to, co powstało).
Hauntologia opiera się o stare, ale także wyraża tęsknotę za nowością i zmianą.
Według Kennetha Framptona³ nazizm odrzucił architekturę modernistyczną z powodu redukcji znaczeń w architekturze funkcjonalnej i niemożność przekazania “państwowej ideologii” poprzez taką zredukowaną architekturę. Krzysztof Nawratek pisze, że redukcja znaczeń jest przecież jednym z głównych zarzutów wobec architektury “modernistycznej” również obecnie. "Zaryzykowałbym pogląd, że architektura, czy szerzej przestrzeń modernistyczna miała - i wciąż ma - wielki potencjał “wykorzeniający”. Hitleryzm nie chciał wykorzeniać. Wręcz przeciwnie."⁴
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
1 Hauntologia – filozoficzna idea przedstawiona w 1993 przez Jacques’a Derridę w książce Spectres de Marx [Widma Marksa]. Sam termin jest grą słów „haunt” (nawiedzać) i „ontology” – w języku francuskim brzmienie słowa “ontologia” jest takie samo jak „hauntologia”. Termin odnosi się do „paradoksalnego stanu widma, które nie jest bytem, ani nie-bytem”.
Idea głosi, że teraźniejszość istnieje tylko w odniesieniu do przeszłości, i że społeczeństwo po końcu historii zacznie się kierować w stronę estetyk, które są obecnie postrzegane jako dziwne i staromodne, a więc w stronę „ducha” przeszłości. Derrida twierdzi, że duch Karola Marksa po 1989 jest jeszcze bardziej obecny. Ignorancja zachodnich społeczeństw wobec rozmaitych wojen, ludobójstw i katastrof humanitarnych powoduje, że będzie on nawiedzał zachodnie społeczeństwa, przyczyniając się do odrodzenia zainteresowania komunizmem. Ideę Derridy krytykowało wielu filozofów m.in. Jürgen Habermas i Richard Rorty. (za: http://pl.wikipedia.org/wiki/Hauntologia)
2 Mark Fischer, NN6T nr 51
3 Kenneth Frampton, Modern Architecture, a Critical History,
Thames and Hudson, London 1990.
4 Krzysztof Nawratek, Ideologie w przestrzeni, Universitas,
Kraków 2005
Na projekt składają się: powyższy tekst w ramce, zastany otwór w ścianie Pawilonu Czterech Kopuł we Wrocławiu, statyści: Wasyl jako Max Berg i Hiro82 jako Hans Poelzig; różne wymiary; 2009
Max Berg and Hans Poelzig are the leading architects of the Centennial Hall and the Four Domes Pavilion, the exposition areas around these buildings, as well as a few other significant buildings in Wrocław, mainly public facilities. The exposition buildings serving as the site for SURVIVAL 2009, designed by Hans Poelzig, have a classicist arrangement typical for early modernism, other buildings designed by both Berg and Poelzig however are crucial for modernism in Wrocław. After World War II, the Four Domes Pavilion became a part of Wrocław Feature Film Studio, where one of the most outstanding Polish films have been produced.
Specters of Max in the title of my project is a playful reference to the title of the work written by Jacques Derrida Spectres de Marx [Specters of Marx], and the names of Max Berg – the architect of the Centennial Hall (Jahrhunderthalle in German), later not insignificantly renamed People's Hall (Hala Ludowa in Polish), and one of the creators of modern vision of Wrocław city planning (1919-1920) – as well as Max Stirner, a theoretician of anarchy [an opponent of Marx], who claimed that the concept of something ‘public’ is a specter, a phantasm of no specific form of existence.
The concept of a ‘specter’ comes from the first line of "The Communist Manifesto”: “A specter is haunting Europe - the specter of communism”, and refers to the idea of hauntology¹ - the question posed by Derrida in his work is: can something die if it has never been alive – communism? Is not the essence of communism a specter? The theme of specters/ghosts started to emerge in the face of a rundown of the modernist impulse and failure of future as a project - it indicates a paradoxical longing for modernist ideals of innovation and constant change. "It is not about longing for the past, but for the versions of reality that have never occurred."² Berg and Poelzig, as many other modernist architects, had not carried out a number of designs (too many of them, in my opinion) before Nazism came to power – this is a lost future and this loss was magnified later on by the coming of Stalinist totalitarianism. There is a gap in post-war architecture between building design in socialist and western countries, and I am not so much interested in what did emerge, but what could not have been carried out.
Hauntology is based on the old, but also reflects longing for novelty and change. As Kenneth Frampton³ claims, modernist architecture was rejected by Nazism because it was functional and it reduced meanings, and architecture thus reduced was not able to transmit “national ideology”. According to Krzysztof Nawratek, ‘modernist’ architecture is still blamed mainly for the reduction of meanings nowadays. "A statement can be made that architecture, and modernist space in general had – and still has – a great ‘eradicating’ potential. Hitlerism did not want do eradicate, quite the opposite".
The project consists of: the text above in a frame, the existing hole in the wall of the Four Domes Pavilion in Wrocław, the extras: Wasyl as Max Berg and Hiro82 as Hans Poelzig; different sizes; 2009
see the documentation below
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
1 Hauntology is an idea within the philosophy of history introduced by Jacques Derrida in his 1993 work "Spectres of Marx". The word, a portmanteau of haunt and ology, and a near-homophone to ontology in Derrida's native French, deals with "the paradoxical state of the specter, which is neither being nor non-being" (...)
The idea suggests that the present exists only with respect to the past, and that society after the end of history will begin to orient itself towards ideas and aesthetics that are thought of as rustic, bizarre or "old-timey"; that is, towards the "ghost" of the past. (...)
Derrida holds that the spirit of Karl Marx is even more relevant after the fall of the Berlin Wall in 1989 and the demise of communism, that the West's separation from the ignorance of the suffering still present in the world will "haunt" it and provide the impetus for a fresh interest in communism. The idea of hauntology has been criticised by a number of philosophers including Jurgen Habermas and Richard Rorty
(ref.: http://en.wikipedia.org/wiki/Hauntology)
2 Mark Fischer, “Notes.na.6.tygodni” (6 Week Notebook) No. 51
3 Kenneth Frampton, “Modern Architecture, a Critical History”, Thames and Hudson, London 1990.
4 Krzysztof Nawratek, “Ideologie w przestrzeni” (Political Ideologies in Space), Universitas, Cracow 2005
/
Skoncentrowany na statystach projekt nawiązuje do filmowej i architektonicznej przeszłości Pawilonu Czterech Kopuł. Statyści – na codzień zainteresowani architekturą wrocławianie – pojawiają się tu jako fantomy/duchy/widma Hansa Poelziga i Maxa Berga. Symboliczne wyjście wzrokiem (fotoplastykon) poza mury Pawilonu podkreśla brak potrzeby dodawania czegokolwiek fizycznie do jego przestrzeni.
Max Berg i Hans Poelzig to czołowi architekci założenia Hali Stulecia i Pawilonu Czterech Kopuł, terenów wystawowych wokół nich oraz kilku innych znaczących wrocławskich obiektów, głównie użyteczności publicznej. Zaprojektowany przez Hansa Poelziga układ budynków wystawowych (miejsce tegorocznego SURVIVALu) ma w formie charakter jeszcze klasycyzujący, typowy dla wczesnego modernizmu, jednak wszystkie realizacje obu architektów mają wręcz pomnikowe znaczenie gdy mowa o wrocławskim modernizmie. Po ‘45 roku Pawilon Czterech Kopuł stał się częścią Wrocławskiej Wytwórni Filmów Fabularnych, w której powstawały jedne z najświetniejszych polskich filmów.
Widma Maxa w tytule mojego projektu to żartobliwe nawiązanie do tytułu książki Jacquesa Derridy Spectres de Marx [Widma Marksa], oraz do imion Maxa Berga - architekta Jahrhunderthalle, zwanej później (co nie bez znaczenia) Halą Ludową, oraz współautora nowoczesnej urbanistycznej wizji Wrocławia (1919-1920) - i Maxa Stirnera, teoretyka anarchizmu [polemisty Marxa], który twierdził, że jakikolwiek koncept “publicznego” był widmem, fantazmatem bez żadnej konkretnej formy istnienia.
Koncepcja spektralności pochodzi z wersu otwierającego Manifest Komunistyczny: “Po Europie krąży widmo, widmo komunizmu” i odnosi się do idei hountologii¹: pytanie, które postawił Derrida w swojej książce, brzmiało: jak coś co nigdy nie było żywe - komunizm - mogło umrzeć? Czy komunizm nie jest esencjonalnie widmowy? Motyw widm, duchów zaczął pojawiać się w obliczu porażki przyszłości jako projektu, wyczerpania się modernistycznego impulsu. Wyraża on paradoksalną tęsknotę za modernistycznymi ideałami innowacji, ciągłej zmiany. "Nie chodzi o tęsknotę za przeszłością, ale za wariantami rzeczywistości, które nigdy się nie zdarzyły."²
Berg i Poelzig, jak i kilku innych architektów modernizmu, nie zrealizowali wielu projektów (moim zdaniem zbyt wielu), nie zdążyli przed nadejściem nazizmu - to utracona przyszłość, której “utraconość” wzmocniło jeszcze nadejście totalitaryzmu stalinowskiego (mam na myśli tę przepaść architektoniczną lat powojennych, jaka dzieli realizacje w bloku postsocjalistycznym od zachodnich - i bardziej chodzi mi o to, co nie mogło być zrealizowane, niż o to, co powstało).
Hauntologia opiera się o stare, ale także wyraża tęsknotę za nowością i zmianą.
Według Kennetha Framptona³ nazizm odrzucił architekturę modernistyczną z powodu redukcji znaczeń w architekturze funkcjonalnej i niemożność przekazania “państwowej ideologii” poprzez taką zredukowaną architekturę. Krzysztof Nawratek pisze, że redukcja znaczeń jest przecież jednym z głównych zarzutów wobec architektury “modernistycznej” również obecnie. "Zaryzykowałbym pogląd, że architektura, czy szerzej przestrzeń modernistyczna miała - i wciąż ma - wielki potencjał “wykorzeniający”. Hitleryzm nie chciał wykorzeniać. Wręcz przeciwnie."⁴
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
1 Hauntologia – filozoficzna idea przedstawiona w 1993 przez Jacques’a Derridę w książce Spectres de Marx [Widma Marksa]. Sam termin jest grą słów „haunt” (nawiedzać) i „ontology” – w języku francuskim brzmienie słowa “ontologia” jest takie samo jak „hauntologia”. Termin odnosi się do „paradoksalnego stanu widma, które nie jest bytem, ani nie-bytem”.
Idea głosi, że teraźniejszość istnieje tylko w odniesieniu do przeszłości, i że społeczeństwo po końcu historii zacznie się kierować w stronę estetyk, które są obecnie postrzegane jako dziwne i staromodne, a więc w stronę „ducha” przeszłości. Derrida twierdzi, że duch Karola Marksa po 1989 jest jeszcze bardziej obecny. Ignorancja zachodnich społeczeństw wobec rozmaitych wojen, ludobójstw i katastrof humanitarnych powoduje, że będzie on nawiedzał zachodnie społeczeństwa, przyczyniając się do odrodzenia zainteresowania komunizmem. Ideę Derridy krytykowało wielu filozofów m.in. Jürgen Habermas i Richard Rorty. (za: http://pl.wikipedia.org/wiki/Hauntologia)
2 Mark Fischer, NN6T nr 51
3 Kenneth Frampton, Modern Architecture, a Critical History,
Thames and Hudson, London 1990.
4 Krzysztof Nawratek, Ideologie w przestrzeni, Universitas,
Kraków 2005
Na projekt składają się: powyższy tekst w ramce, zastany otwór w ścianie Pawilonu Czterech Kopuł we Wrocławiu, statyści: Wasyl jako Max Berg i Hiro82 jako Hans Poelzig; różne wymiary; 2009
the installation placed on the Four Domes Pavilion's plan | usytuowanie onstalacji na planie Pawilonu Czterech KopuĊ
